اکتشافات, دانش

کشف کهکشان راه شیری اما از نوع تاریک

(Images by Pieter van Dokkum, Roberto Abraham, Gemini, Sloan Digital Sky Survey)

(Images by Pieter van Dokkum, Roberto Abraham, Gemini, Sloan Digital Sky Survey)

یک تیم بین‌‌‌‏المللی اخترشناسی با استفاده از قدرتمند‌‌‌‏ترین تلسکوپ‌‌‌‏های جهان، کهکشانی عظیمی را که تقریبا به طور کامل تاریک است کشف کرده‌‌‌‏اند.

این کهکشان که سنجاقک۴۴ نامیده شده و در نزدیکی صورت فلکی کما واقع شده است. بدلیل ترکیب غیر معمول خود تا سال گذشته نادیده گرفته می‌‌‌‏شد. همانند لکه پخش شده‌‌‌‏ای است که به اندازه کهکشان راه شیری ماست اما با ستاره‌‌‌‏های کمتر.

پیتر وندوکیوم ستاره شناس دانشگاه ییل در مجله فیزیک نجومی گفت : « خیلی زود پس از کشف آن متوجه شدیم که چیزی بیشتر از آنچه به نظر می‌‌‌‏رسد در آنجا قرار دارد. تعداد ستاره‌‌‌‏هایش اندک است که به سرعت از هم جدا می‌‌‌‏شوند، اما چیزی آنها را کنار هم نگه داشته است.

تیم وندوکیوم به لطف رصدخانه کک (تلسکوپ دو قلوی جهان بر فراز کوه آتفشانی موناکی) و تلسکوپ جمنای (یک جفت تلسکوپ بزرگ و بین‌المللی) که هردو در هاوایی قرار دارند در طول بیش از شش شب اندازه گیری سرعت ستارگان در کهکشان توانستند بخوبی سنجاقک ۴۴ را رصد کنند.

آنها با استفاده از تلسکوپ ۸ متری جمنای هاله‌‌‌‏ای از خوشه‌‌‌‏های کروی ستاره‌‌‌‏ها در اطراف هسته کهکشان که شبیه هاله کهکشان راه شیری ما است را دیدند. پژوهشگران می‌‌‌‏گویند سرعت گردش ستاره‌‌‌‏ها نشان دهنده حجم کهکشان است. هرچه سرعت گردش ستاره بیشتر باشد کهکشان حجم بزرگ‌‌‌‏تری خواهد داشت.

روبرتو آبراهام پژوهشگر دانشگاه تورنتو می‌‌‌‏گوید : به طور شگفت‌‌‌‏آوری سرعت جابجای ستاره در این کهکشان خیلی بیشتر آن چیزی است که در چنین کهکشان‌‌‌‏های کم نوری انتطار می‌‌‌‏رود و به این معنی است که سنجاقک ۴۴ مقدار زیادی اجرام پنهانی دارد.

تخمین زده شده است که جرم سنجاقک ۴۴، یک تریلیون برابر جرم خورشید و یا ۲تری دسیلیون کیلوگرم (۲با ۴۲ عدد صفر درمقابلش) باشد که شبیه جرم کهکشان شیری است. با این وجود تنها یک صدمِ یک درصد از آن در شکل ستاره و ماده طبیعی است. بقییه ۹۹.۹۹ % در قالب ماده تاریک است. ماده تاریک و پنهانی که ممکن است بیش از ۹۰ درصد مواد جهان را تشکیل دهد.

پیدا کردن کهکشانی که از ماده تاریک تشکیل شده است چیز جدیدی نیست. کهکشان‌‌‌‏های فوق العاده کم نور ترکیبات مشابهی دارند؛ اما جرم‌‌‌‏شان تقریبا یک ده هزارم سنجاقک ۴۴ است.

وندوکیوم می‌‌‌‏گوید : « هیچ نظریه‌‌‌‏ای در مورد چگونگی شکل گیری کهکشان‌‌‌‏هایی شبیه سنجاقک ۴۴ نداریم. داده‌‌‌‏های جمنای نشان می‌‌‌‏دهد که بخش بزرگی از ستاره‌‌‌‏ها به شکل خوشه‌‌‌‏های بسیار جمع و جور هستند و احتمالا این سرنخ مهمی است. اما در حال حاضر این فقط یک فرضیه است. »

این تیم تحقیقاتی می‌‌‌‏گوید : « در نهایت آنچه واقعا می‌‌‌‏خواهیم یاد بگیریم این است که این ماده سیاه از چه چیزی تشکیل شده است. هدف پیدا کردن کهکشان‌‌‌‏های پر حجم تاریکی است که حتی از سنجاقک۴۴ هم نزدیک‌‌‌‏تر باشند. چون با جستجوی سیگنال‌‌‌‏های ضعیف‌‌‌‏ترممکن است ذرات تشکیل دهنده ماده سیاه آشکار شود. »