روانشناسی

کاربرد عملی تئوری والد، بالغ و کودک برای حل مشکلات

کاربرد عملی تئوری والد، بالغ و کودک برای حل مشکلات

بنابر نظریه دکتر اریک برن (روانشناس)، حالات نفسانی هر شخص دارای سه بخش والد، بالغ و کودک می‌‏باشد، در این مبحث شما حالات نفسانی را در درون خود خواهید یافت و به اثرات آن‌‏ها بر زندگی‌‏تان پی خواهید برد.

بخش والد

بخش والد، مجموعه بزرگی از پیام‌‏ها و حوادث و وقایع بیرونی می‌‏باشد که در سال‌‏های ابتدایی زندگی هر فرد، در ذهن او حک می‌‏شود. هنگامی که چیزی برای ما رخ می‌‏دهد، افکار ما یک مسیر از پیش‌‏ تعیین‌‏ شده را می‌‏پیماید. آن محرک، پیام‌‏های والد را فعال می‌‏کند. ما همانند والدین خود صحبت می‌‏کنیم، عمل می‌‏کنیم و حتی می‌‏اندیشیم.

هزاران پیام سودمند در ذهن وجود دارند که به صورت خودکار از ما محافظت می‌‏کند. مانند : روشن نکردن کبریت در پمپ بنزین، آسیب نزدن به دیگران هنگام عصبانیت، دزدی نکردن و بسیاری دیگر که از ما مراقبت می‌‏کند.

عکس این مطلب نیز صادق است. ممکن است والدین ما مرتکب اشتباهات کوچک و بزرگی شده‌‏اند، بنابر‌‏این برخی پیام‌‏هایی را که در ذهن ما حک کرده‌‏اند، ممکن است بسیار مضر باشد. البته در این صورت، با توجه به این‌‏که والدین ما، الگوهای رفتاری خوبی نداشتند، آن‌‏ها را می‌‏توانیم‌‏ ببخشیم.

ساختار والد به دو بخش « والد حمایت‌‏گر » و « والد انتقاد‌‏گر » تقسیم می‌‏شوند.

والد حمایت‌‏گر

بخش مثبت و مفید والد حمایت‌‏گر که به ما می‌‏آموزد با خود و دیگران مهربان باشیم.

و تشویق می‌‏کند تا بدون ترس از شکست، دست به تجربه بزنیم و قدرت خطرپذیری داشته باشیم.

والد انتقادگر

جنبه منفی والد انتقادگر، ما را مسبب شکست و بدبختی خود و دیگران می‌‏داند. اشتباهات ما را می‌‏یابد و با طرح مسائل غیر منطقی، ذهن ما را درگیر می‌‏سازد و آرامش را از ما می‌‏گیرد، ما را از واقعیت‌‏ها دور ساخته، از رسیدن به اهداف باز می‌‏دارد و با خویشتن خویش بیگانه می‌‏سازد. این گونه افراد از زمان حال و اکنون لذت نمی‌‏برند و حس افسردگی، گناه، خشم، غم و تنهایی را تجربه می‌‏کنند.

خانم خانه‌‏داری که پیام‌‏های والد انتقادگر، مرتب به او گوشزد می‌‏کند که تو باید تمام تلاش خود را بکنی تا بتوانی مادری ایده‌‏آل، همسری فداکار، آشپزی توانا و عاشقی بی‌‏همتا باشی، او نمی‌‏تواند از خودش راضی باشد و ذهنش همواره منفی است که آیا خوب هستم؟

این پیام‌‏ها ما را بدون هیچ آرامشی تشویق به تلاش بیشتر و بیشتر در جهت اهدافی که واقع‌‏بینانه و منطقی نیست می‌‏کند. با تمام این تلاش‌‏ها، از زندگی راضی نبوده و افسردگی هر از گاهی ما را عذاب می‌‏دهد و این سوال همیشه در ذهن تکرار می‌‏شود که آیا این همان چیزی بود که از زندگی می‌‏خواستیم؟

پیام‌‏های والد انتقادگر

پیام‌‏های والد انتقادگر، جهت دهنده زندگی هستند؛ مانند :

– اگر می‌‏خواهید کاری درست انجام شود، فقط خودتان باید انجامش دهید.

-وقتی تصمیمی گرفتی باید تا آخر آن بروی.

-بعد از هر شادی، غم است.

-جدی باش.

– سخت‌‏کوش باش.

– کارها را نمی‌‏توانی درست انجام دهی.

– مورد تایید باش.

– مورد توجه باش.

بخش بالغ

هنگامی که ما با جمع‌‏آوری اطلاعات مورد نیاز، تمامی گزینه‌‏ها و راه‌‏های موجود را می‌‏سنجیم، و با دیدی واقع بینانه با مسئله به‌‏وجود آمده روبه‌‏رو می‌‏شویم، حالت نفسانی بالغ بر ما تسلط دارد.

ویژگی‌‏های بالغ

– مرور پیام‌‏های والد، توجه به عقاید گذشته، برای تشخیص این که آیا آن‌‏ها مناسب زمان حال هستند یا نه.

– توجه نکردن به پیام‌‏های مضر والد انتقادگر و حفاظت از کودک در مقابل آن.

– فعال کردن پیام‌‏های والد حمایت‌‏گر برای تشویق کودک یا رسیدن به یک هدف.

– در نظر گرفتن احساسات کودک و اجازه دادن برای تفریح و شادی.

– ایجاد ارتباط بین حالت‌‏های نفسانی والد، بالغ و کودک در ساختار شخصیت و تبدیل نیروهای مثبت بالقوه والد و کودک به بالفعل.

بخش کودک

اگر بیاموزید که چگونه حالت نفسانی کودک خود را بشناسید، آن را در اختیار بگیرید و حمایت کنید، اطمینان داشته باشید که می‌‏توانید از این طریق منافع سرشاری را عاید خود نمایید.

کودک به دو شکل خود را نشان می‌‏دهد : « کودک انطباق یافته » و« کودک طبیعی ».

-کودک ‌‏انطباق یافته، رفتار خود را تحت تسلط و تاثیر والد تغییر می‌‏دهد و یا اصلاح می‌‏کند.

-هر انسانی در هر سنی آن را داراست.

– بخشی از وجود شماست که رفتارهای خاصی را آموخته است به ‌‏طوری که بتوانید ادامه حیات دهید و زندگی خود را با نظرات و موافقت والدین پیش ببرید.

– ممکن است آموخته باشید از مردم دوری کنید یا همیشه در جلب رضایت آن‌‏ها باشید و یا در مقابل آن‌‏ها جبهه‌‏گیری کنید.

– کودک طبیعی، آن بخش از شخصیت است که آزاد، خلاق، شاد، عاشق تفریح و یا حتی خودخواه و پرخاشگر است.

گامی کوچک به سوی رهایی

وقتی خیلی کوچک هستیم، دو تصمیم مهم می‌‏گیریم. در باره خود و درباره دیگران و

یکی از این چهار حالت را برای زندگی خود انتخاب می‌‏کنیم :

-من خوب نیستم، تو خوب هستی.

– من خوب نیستم، تو هم خوب نیستی.

– من خوب هستم، تو خوب نیستی.

– من خوب هستم، تو خوب هستی.

اگر ما بتوانیم این احساس را در خود تقویت کنیم که : ما خوب هستیم و بقیه نیز خوب هستند، کار شایسته‌‏ای برای خود انجام داده‌‏ایم.

وقتی احساسات بد، شما را در خود غرق می‌‏سازند، تصمیم خود را به یاد آورید و از وضعیت بد به وضعیت خوب قدم بر‌‏دارید و زندگی سرشار از شادی، محبت و رهایی را تجربه ‌‏کنید.

نتیجه‌‏گیری

هنگامی که به پیام‌‏های درونی گوش می‌‏دهید :

– خود را درک کنید.

– به کودک درون خود نزدیک‌‏تر شوید.

– به بالغ قدرت بیشتری بدهید.

– به مرور متوجه می‌‏شوید که شادتر هستید و از زندگی بهره و لذت بیشتری می‌‏برید. همه این‌‏ها به شما و بالغ بستگی دارد که تصمیم گرفته باشید زمان کوتاهی را برای خود سرمایه‌‏گذاری کنید، تا خود را کارآمدتر ساخته، به خود آزادی، استقلال و شادی بیشتری ببخشید. اگر همه چهره‌‏ها عبوس، بادها زوزه‌‏کشان و رعد و برق‌‏ها غرش‌‏کنان باشند، باز هم شاد باشید.

برگرفته از کتاب روانشناسی افراد موفق از دیدگاه تحلیل رفتار متقابل از نلسون بازول

مطالب دیگر :

برای پیوند عضو هرگز به چین سفر نکنید

ده دستورالعمل برای به‌‏دست‌ ‏گرفتن کنترل زندگی خود

در شما کدامیک از سه حالت نفسانی اریک برن غالب است : کودک، والد یا بالغ؟