روانشناسی

آیا نیازهای واقعی خود را می‌‏شناسید؟

آیا نیازهای واقعی خود را می‌‏شناسید؟

شناسایی و آگاهی از نیاز‌‏های خود، یکی از خصوصیات سلامت روان است. یکی از معتبرترین نظریه‌‏ها درخصوص نیاز‌‏های انسان، نظریه آبراهام مزلو روانشناس معروف آمریکایی است که نظریه خود را به عنوان « نظریه‌‏های انگیزه انسان » ارائه کرد. نظریه مزلو، یکی از جالبترین نظریه‌‏ها برای تبیین انگیزش‌‏های آدمی است. نظریه سلسله مراتب مزلو، معمولا به شکل یک هرم متشکل از پنج یا هفت طبقه ترسیم می‌‏شود که از نیازهای اساسی زیستی شروع می‌‏شود و در سطوح بالاتر به انگیزه‌‏های روانی پیچیده‌‏تر می‌‏رسد. به عقیده مزلو، رفتار آدمی در یک سلسله مراتب نیازها به صورت زیر شکل می‌‏گیرد.

  • نیازهای جسمانی یا فیزیولوژیک :

    قاعده و طبقه اول این هرم شامل ابتدایی‌‏ترین و اساسی‌‏ترین نیازهایی هستند که برای ادامه بقا ضرورت دارند؛ مانند هوا، آب، غذا، خواب، نیاز جنسی، پوشاک و مسکن

  • نیازهای امنیتی :

    در طبقه دوم این هرم، نیازهای امنیتی که برای بقا اهمیت دارند، قرار دارد اما به اهمیت نیازهای فیزیولوژیک نیستند؛ مانند امنیت جسمی، جانی، شغلی و بهداشتی که باعث ثبات و رهایی از ترس و نگرانی می‌‏شود.

  • نیازهای اجتماعی یا تعلق‌‏پذیری وعشق :

    طبقه سوم این هرم، تمامی نیازهای اجتماعی شامل وابستگی، تعلق خاطر، عشق و عاطفه است. به عقیده مزلو این نیازها کمتر از نیازهای جسمانی و امنیتی، اساسی هستند. روابط دوستانه، وابستگی عاطفی و روابط خانوادگی به ارضای این نیازها کمک می‌‏کند.

  • نیاز به احترام :

    طبقه چهارم این هرم، در ارتباط با عزت نفس، حرمت، مقام و موقعیت تعریف می‌‏شود. این سطح از نیازها را می‌‏توان در دو مجموعه فرعی طبقه بندی کرد. اولین مجموعه عبارتند از : تمایل به قدرت، موفقیت، کفایت، شایستگی، اعتماد در رویارویی با جهان، استقلال و آزادی. در مجموعه دوم می‌‏توان گفت که در ما چیزی هست که می‌‏توانیم آن را تمایل به اعتبار و حیثیت (که آن را احترام دیگران نسبت به خودمان می‌‏توان تعریف کرد)، مقام، شهرت، افتخار، برتری، توجه، اهمیت یا تحسین بنامیم.

  • نیاز به خود شکوفایی :

    نیازهای پایه و اساسی در چهار طبقه بالا خلاصه می‌‏شوند. طبقه پنجم در بر گیرنده نیازهای متعالی انسان است. این بالاترین سطح نیازها در سلسله مراتب مزلو است. انسانهای خودشکوفا، افرادی هستند خودآگاه، علاقه‌‏مند به رشد شخصی و ارضای توانایی‌‏های بالقوه خود. مزلو به این نتیجه رسید که افراد خودشکوفا دارای چند خصیصه مشترکند. واقعیت را بخوبی درک کرده و قادرند شرایط مبهم را تحمل کنند. خود و دیگران را آنچنان که هستند قبول می‌‏کنند. در اندیشیدن و رفتار خود جوشند. به شادکامی انسانها علاقه‌‏مندند. در این سطح انسان سعی می‌‏کند تا از تمام پتانسیل‌‏های خود بهره بگیرد تا به غایت مورد نظر خودش برسد و در اصطلاح خودشکوفا شود.

به نظر مزلو، اگر همه یا بیشتر نیازهای سلسله مراتب این هرم رفع شوند، فرد به خودشکوفایی و کمال استعداد خود دست می‌‏یابد و در ضمن خودسازی به خودکامروایی نائل می‌‏گردد که هم خود او و هم دیگران از او رضایت دارند.

از نظر مزلو، وقتی انسان وارد طبقه پنجم می‌‏شود که از برآورده شدن نیازهای طبقه یک تا چهار احساس رضایت و امنیت کند. هرچه در این طبقات از پایین به بالا حرکت می‌‏کنیم، از حیاتی بودن نیازها کاسته می‌‏شود و به نوعی نقش جسم کم شده و تاثیر روان بیشتر احساس می‌‏شود. بعد از برآورده‌‏شدن نیازهای هر طبقه، به طبقه بالاتر صعود کرده و دیگر نیازهای طبقه و طبقات قبل در راس امور نیستند.

آشنایی با نظریه مزلو، دید خوبی به فرد می‌‏دهد ولی نباید آن را بیش از حد تعمیم داد و سعی کرد همه رفتارهای انسان را در چارچوب آن گنجاند. به نظریه مزلو انتقاداتی هم وارد شده است. مثلا گروهی بر این باورند که نیازهای اساسی انسان خطی و سلسله مراتبی نیست و برخی از رفتار، افکار و اهداف انسانها را شامل نمی‌‏تواند بشود. رفتار یا افکاری همچون فداکاری، گذشت از نیازهای اولیه به نفع دیگران…

مطالب دیگر :

چرا تمرین معنوی و آرامش بخش فالون دافا در چین تحت آزار و شکنجه قرار دارد (ویدئو)

مدیتیشن راهی برای رسیدن به آرامش ذهن (ویدئو)

چگونه مشکلات را می‌‏توان با فکر حل کرد؟