روانشناسی

آشنایی با مهارت‌‏های مهم و اساسی زندگی

آشنایی با مهارت‌‏های مهم و اساسی زندگی

مهارت زندگی یعنی به دست آوردن توانایی برای ایجاد یک زندگی رو به رشد و استفاده از آموزش‌‏های لازم برای بالا بردن سطح کیفی زندگی و در نهایت دستیابی به یک زندگی آرام و متعادل همراه با معنویت که در آن احساس خوشبختی کنیم. برای دستیابی به این مهارت‌‏ها می‌‏بایست نقاط ضعف و قوت و همچنین توانایی‌‏های خود را بشناسیم و با توجه به جایگاهی که داریم بتوانیم آنها را مدیریت کنیم، به یاد داشته باشیم که هدف از دریافت آموزش، در نهایت عمل کردن به آن و استفاده در زندگی روزمره است.

ده مهارت اساسی زندگی

مهارت‌‏های اساسی زندگی عموما شامل ده مهارت اصلی است و هر یک از مهارت‌‏ها نیز مولفه‌‏های مختلفی دارد که به طور خلاصه به آن اشاره می‌‏کنیم.

۱  مهارت خودآگاهی

رشد خودآگاهی به فرد کمک می‌‏کند تا دریابد تحت استرس قرار دارد یا نه و معمولا پیش شرط ضروری برای روابط اجتماعی و روابط بین فردی موثر و همدلانه است. اجزای این مهارت عبارتند از : آگاهی از نقاط قوت و نقاط ضعف خود، تصویر خود واقع بینانه، آگاهی از حقوق و مسئولیت‌‏ها، توضیح ارزش‌‏ها، انگیزش برای شناخت.

۲ مهارت همدلی

همدلی یعنی این‌‏که فرد بتواند زندگی دیگران را حتی زمانی که در آن شرایط قرار ندارد، درک کند. همدلی به فرد کمک می‌‏کند تا بتواند انسان‌‏های دیگر را حتی وقتی با آن‌‏ها متفاوت است، بپذیرد و به آن‌‏ها احترام گذارد. همدلی روابط اجتماعی را بهبود می‌‏بخشد و به ایجاد رفتارهای حمایت کننده نسبت به انسان‌‏های دیگر منجر می‌‏شود. اجزای مهارت همدلی شامل : علاقه داشتن به دیگران، تحمل افراد مختلف، دوست داشتنی‌‏تر شدن، احترام قائل شدن برای دیگران.

۳ روابط بین فردی

این توانایی به ایجاد روابط بین‌‏فردی مثبت و موثر با انسان‌‏های دیگر کمک می‌‏کند. یکی از این موارد، توانایی ایجاد روابط دوستانه است که در سلامت روانی و اجتماعی، روابط گرم خانوادگی، به عنوان یک منبع مهم روابط اجتماعی سالم، نقش بسیار مهمی دارد. اجزای این مهارت شامل : همکاری و مشارکت، اعتماد به گروه، تشخیص مرزهای بین فردی سالم، دوست‌‏یابی، شروع و خاتمه ارتباطات.

۴ مهارت ارتباط موثر

این توانایی به فرد کمک می‌‏کند تا بتواند کلامی و غیرکلامی و مناسب با فرهنگ جامعه، عقاید و خواسته‌‏ها، نیازها و هیجان‌‏های خود را ابراز کند. به هنگام نیاز بتواند از دیگران درخواست کمک و راهنمایی نماید. مهارت تقاضای کمک و راهنمایی از دیگران در مواقع ضروری، از عوامل مهم یک رابطه سالم است.

۵ تصمیم‌‏گیری

این توانایی به فرد کمک می‌‏کند تا به نحو موثرتری در باره مسائل تصمیم‌‏گیری کند. اگر افراد بتوانند فعالانه در مورد اعمال‌‏شان تصمیم‌‏گیری کنند، جوانب مختلف انتخاب را بررسی و پیامد هر انتخاب را ارزیابی کنند، مسلما در سطوح بالاتر بهداشت روانی قرار خواهند گرفت.

مولفه‌‏ها و اجزای مهارت تصمیم‌‏گیری عبارتند از : تعیین اهداف واقع‌‏بینانه، برنامه‌‏ریزی و پذیرش مسئولیت اعمال خود، تصمیم‌‏گیری فعالانه بر مبنای آگاهی از حقایق، تصمیم‌‏گیری بر مبنای ارزیابی دقیق موقعیت‌‏ها، آمادگی برای تغییر دادن تصمیم‌‏ها برای انطباق با موقعیت‌‏های جدید.

۶ مهارت حل مساله

این توانایی فرد را قادر می‌‏سازد تا به طور موثرتری مسائل زندگی را حل کند. مسائل مهم زندگی اگر حل نشده باقی بماند، استرس روانی ایجاد می‌‏کند که به فشار جسمی منجر می‌‏شود. مولفه‌‏های مهارت حل مساله عبارتند از : تشخیص مشکلات و ارزیابی دقیق، انتخاب فرضیه‌‏های مختلف برای حل مشکل، بررسی و جمع‌‏آوری شواهد، ترکیب ایده‌‏ها و فرضیات، انتخاب راه‌‏حل مناسب و حل مشکل.

۷  مهارت تفکر خلاق

با استفاده از این مهارت، راه‌‏حل‌‏های مختلف مساله و پیامدهای هر یک از آن‌‏ها بررسی می‌‏شوند. این مهارت فرد را قادر می‌‏سازد تا مسائل را از ورای تجارب مستقیم خود دریابد و حتی زمانی که مشکلی وجود ندارد و تصمیم‌‏گیری خاصی مطرح نیست با سازگاری و انعطاف بیشتر به زندگی روزمره بپردازد. مولفه‌‏ها و اجزای آن شامل : تشخیص راه‌‏حل‌‏های جدید برای مشکلات، یادگیری فعال، جستجوی اطلاعات جدید، تشخیص حق انتخاب‌‏های دیگر، داشتن ابتکار و انعطاف در مسائل، تشخیص راه‌‏حل‌‏های جدید برای مشکلات.

۸ تفکر انتقادی

تفکر انتقادی، توانایی تحلیل اطلاعات و تجارب است. آموزش این مهارت، افراد را قادر می‌‏سازد تا در برخورد با ارزش‌‏ها، فشار گروه و رسانه‌‏های گروهی، مقاومت کنند و از آسیب‌‏های ناشی از آن در امان بماند. مولفه‌‏های تفکر انتقادی شامل : ادراک تاثیرات اجتماعی و فرهنگی بر ارزش‌‏ها و نگرش‌‏ها و رفتار، آگاهی از نابرابری و پیش‌‏داوری‌‏ها و بی‌‏عدالتی‌‏ها، طرح سوال مناسب، واقف شدن به این مساله که دیگران همیشه درست نمی‌‏گویند، آگاهی از نقش یک شهروند مسئول، جمع‌‏آوری شواهد و دلایل برای رد یا قبول یک موضوع.

۹  مهارت توانایی مقابله با هیجانات

این توانایی فرد را قادر می‌‏سازد تا هیجان‌‏ها را در خود و دیگران تشخیص دهد. نحوه تاثیر هیجان‌‏ها را بر رفتار بداند و بتواند واکنش مناسبی به هیجان‌‏های مختلف نشان دهد. اگر با حالات هیجانی، مثل غم و خشم یا اضطراب درست برخورد نشود، سلامت جسمی و روانی فرد تحت تاثیر قرار می‌‏گیرد و پیامدهای منفی خواهد داشت. مولفه‌‏ها و اجزای آن شامل : شناخت هیجان‌‏های خود و دیگران، ارتباط هیجان‌‏ها با احساسات و تفکر و رفتار، مقابله با ناکامی، خشم و بی‌‏حوصله‌‏گی، غمگینی و ترس، مقابله با هیجان‌‏های شدید دیگران.

۱۰  مهارت مقابله با استرس

شناسایی منابع استرس و نحوه تاثیر آن بر انسان، فرد را قادر می‌‏سازد تا با اعمال و موضع‌‏گیری‌‏های خود فشار و استرس را کاهش دهد. مولفه‌‏های آن عبارتند از : مقابله با موقعیت‌‏هایی که قابل تغییر نیستند، استراتژی ‌‏های مقابله‌‏ای برای موقعیت‌‏هایی مانند فقدان، طرد و انتقاد، آرام ماندن در شرایط فشار.

نتیجه‌‏گیری

یادگیری مهارت‌‏های زندگی در واقع یک اقدام پیشگیرانه است که هدف آن ایجاد توانایی‌‏هایی در افراد است تا به آن‌‏ها کمک کند که با مشکلات و چالش‌‏های زندگی به طور موثر و کارآمد برخورد کند. فردی که این مهارت‌‏ها را به کار می‌‏بندد، بدون این‌‏که به خود یا دیگران صدمه بزند، مسئولیت‌‏پذیر می‌‏شود و در برابر مسائل و مشکلات واکنش بهتری از خود نشان می‌‏دهد.

برگرفته از کتاب “مهارت‌‏های اساسی زندگی” نوشته حسین خنیفر

مطالب دیگر :

چطور می توانید دوست داشتنی تر شوید (ویدئو)

چگونه برای تغییر برنامه ریزی کنیم؟

فالون دافا، تمرینی معجزه‌‏آسا برای سلامتی جسم و ذهن