ایران

فرمان مشروطیت ۱۱۱ ساله شد

درست صد و یازده سال پیش در چنین روزی، فرمان مشروطیت در کاخ صاحبقرانیه توسط مظفرالدین شاه صادر و امضا شد.

این فرمان که در واقع فرمان تشکیل مجلس شورای ملی است در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ در پاسخ به متحصنین در جنبش مشروطه ایران امضا شد و از طریق آن با مشارکت مردم در امر حکومت موافقت شد. به این شکل حکومت مشروطه برای اولین بار در ایران تأسیس شد.

فرمان مشروطه فرمانی خطاب به صدراعظم یعنی میرزا نصرالله خان مشیرالدوله است که خود وی در تهیه و راضی کردن شاه به امضای آن کوشش کرده بود. هم اکنون یک نسخه کپی از سند امضا شده فرمان مشروطیت در اتاق اسناد کاخ صاحبقرانیه در معرض دید قرار دارد. در گوشه این سند عبارت صحیح است به خط مظفرالدین شاه نوشته شده است.

مروری بر کشتار سرخ و مرگ میلیون‌‏ها تن در روسیه (قسمت اول)

مروری بر کشتار سرخ و مرگ میلیون‌‏ها تن در روسیه (قسمت دوم)

آشنایی ایرانیان با غرب و پیشرفت‌های آنان درباره دموکراسی که از زمان ناصرالدین شاه آغاز شده بود، توقعاتی را در جامعه به وجود آورد و از سوی دیگر هرج و مرج  اوضاع اجتماعی مانع از این شد که سکوت مردم همچنان ادامه یابد. واگذاری امتیازی مشهور به « رژی » به ماژور تالبوت انگلیسی و شرکا که طی آن تجارت داخلی و خارجی ایران به انحصار آنها در آمد و به دنبال آن فتوای میرزای شیرازی و میرزا حسن آشتیانی، شروعی بود بر جنبشی بزرگ که در تاریخ ایران کم سابقه بود. از طرفی دیگر مرگ ناصرالدین شاه و به سلطنت رسیدن مظفرالدین میرزای بیمار بر آشفتگی اضافه کرد.

دربار هم که همواره عرصه رقابت، اختلاف و دو دستگی میان شاهزادگان و رجال بود. در این شرایط تلاش حکام ایالات و ولایات به ویژه میرزا احمد خان علاالدوله حاکم تهران، بر خفقان حاکم بر جامعه می‌افزود و فریادها را بیش از پیش در گلو نهفته می‌ساخت.

در این شرایط توهین به باور سنتی مردم و همزمان به فلک بستن تاجران تهران آتش را  بیشتر شعله ور کرد. رهبران مردمی در واکنشی هماهنگ، در رمضان ۱۳۲۳ هجری قمری به نشانه اعتراض تحصن کردند. شاه برای آرام ساختن مردم و پاسخ به آنها فرمان تاسیس مجلس عدالت را صادر کرد. با این فرمان تحصن شکسته شد. اما کسانی که تأسیس مجلس عدالت را به زیان خود می‌دیدند، سکته و بیماری شاه را بهانه کردند تا اجرای فرمان را به تعویق اندازند.

اقدامات سرکوب‌گرایانه عین‌الدوله صدراعظم وقت، علیه معترضان باعث شد شاه در برابر این اعتراضات تسلیم شود و به ناگزیر عین‌الدوله را از صدارت عزل و میرزا نصرالله خان را جایگزین کند. صدراعظم جدید در نخستین اقدام، متحصنین را به تهران بازگرداند و پس از چند روز مذاکرات میان متحصنین و دولت نتیجه داد. این فراز و فرود ها در نهایت در نیاوران به سرانجام رسید. اعلم الدوله ثقفی، پزشک مخصوص در حالی که شاه در سایه درختان کهنسال کاخ صاحبقرانیه بر زمین نشسته بود، فرمانی را خواند که با نام فرمان مشروطه در تاریخ ایران ثبت شد.

سالگرد امضای فرمان مشروطیت یکی از دلایلی است که مراسم تحلیف ریاست جمهوری ایران (۱۳۹۶) در این روز در مجلس برگزار می‌شود.