چین, فرهنگ, فرهنگ و هنر

هنین و بکتا – چگونه فشن در امپراتوری مغول، بر دنیا تاثیر گذاشت

فرهنگ مغولستان به سوارکاری و کباب کردن غذا معروف است؛ اما جالب است بدانید که مغول ها در هنر‌‏های زیبا و فشن نیز خبره بودند.

به خصوص زنان دربار در مغولستان باستان، تاثیری ماندگار بر مد لباس گذاشتند که به ورای چین رفت و به اروپا رسید.

چنگیز خان که در سال ۱۲۰۶ قبایل شمال چین را متحد کرد، موسس مغولستان شناخته می‌‏شود. مغول‌‏ها اولین قوم بعد از قوم هان بودند، (بیشتر مردمان چین از قوم هان هستند) که چین را به کنترل خود درآوردند و سلسله یوآن را تحت امپراتوری کوبلای خان، نوه چنگیز خان تشکیل دادند. (۱۲۷۱-۱۳۶۸)

گسترش امپراتوری کوبلای خان در سراسر اروپا و آسیا، منجر به تبادل هنر‌‏های سنتی در میان مردمان این سرزمین‌‏ها شد. با این وجود، مغول‌‏های باستان توانستند فرهنگ منحصر به فرد خود را با درک زیبایی شناسی که داشتند، حفظ کنند.

نقاشی « کوبلای خان در حین شکار » (Public Domain)

سرزمین مغول‌‏ها پوشیده از چمنزار بود. گاو و گوسفند نه تنها غذای اصلی مردم به حساب می‌‏آمد، بلکه نقشی اساسی در تهیه پوشاک داشت. به دلیل کثرت گوسفند، پشم، ماده اولیه در دوخت لباس به حساب می‌‏آمد.

مطلب دیگر : چگونه « جی ژا » به سوگندش پایبند ماند !

(Public Domain)

در نقاشی معروف « کوبلای خان در حین شکار »، کوبلای خان و همسرش « کابی »،  جامه بلند سفید رنگ از جنس پشم بر تن و کلاه‌‏هایی از جنس نمد بر سر دارند. مغول‌‏ها علاقه زیادی به سرپوش داشتند. سرپوش زنان مغول احتمالا از عجیب‌‏ترین پوشش‌‏های مغول‌‏ها به حساب می‌‏آمد. زنان اشراف متاهل، « بُکتا یا بُقتا » بر سر می‌‏گذاشتند که نشانی از سطح اجتماعی بالا بود؛ بکتا به خصوص در جشن‌‏ها و مراسم خاص از جمله عروسی‌‏ها استفاده می‌‏شد.

(Public Domain)

نقاشی « پرتره همسر کوبلای خان »، کابی را با تاج بکتا نشان می‌‏دهد که نگاهی محکم و خیره دارد. این تاج منحصر به فرد تقریبا نیم متر درازا دارد. قاب استوانه‌‏ای آن از چوب درخت توس ساخته شده که روکشی از نمد دارد. همان طور که در نقاشی دیده می‌‏شود، اشراف اغلب از ابریشم قرمز دردوخت کلاه استفاده می‌‏کردند.

مو‌‏ی کابی در داخل کلاه جمع و کلاه با بند‌‏هایی بر روی سر محکم شده است. سپس با مروارید و سنگ‌‏های قیمتی همچون یشم تزیین شده‌‏اند. بالای کلاه نیز با پر دم قرقاول و طاووس تزئئین شده است. رشته‌‏های مروارید و یک جفت سنجاق طلا و یاقوت در دو طرف تاج آویخته شده است.

بکتا نه تنها نشان مقام فرد بود، بلکه راهی برای تشخیص زنان از مردان بود؛ زیرا لباس‌‏های مشابهی بر تن می‌‏کردند. هر چه رتبه فرد بالاتر بود، بکتا هم شکیل‌‏تر و زیبا‌‏تر بود. با گسترش امپراتوری، از پارچه‌‏ها و جواهر آسیای مرکزی اسلامی هم در دوخت و تزیین بکتا استفاده شد.

(Public Domain)

مد لباس مغولستان رو به گسترش بود و زمانی که فرمانروایی کره‌‏ای، شاهزاده‌‏ای مغول را به همسری برگزید وارد دربار کره شد. بسیاری مناطق دیگر نیز به دلیل قرار گرفتن در مجاورت امپراطوری، از فرهنگ و مد مغول‌‏ها استقبال کردند. برای مثال، تونیک‌‏های با کمربند بلند که زنان دربار روسیه در قرون وسطی بر تن می‌‏کردند، شباهت زیادی به « دیل »، لباس درباریان مغول داشت.

اما بکتا همچنان بیشتر از هر چیز دیگری توجه بازدید کنندگان دربار امپراتوری مغولستان را به خود جلب می‌‏کرد. مسافران از شرق و غرب مجذوب ظراوت و زیبایی بکتا می‌‏شدند و با جزییات خاصی آن را توصیف می‌‏کردند.

اسناد تاریخی نشان می‌‏دهند که زمانی که مارکو پولو در قرن سیزدهم به مغولستان سفر کرد، با خود یک بکتا به اروپا برد. سرپوش‌‏های « هنین » که زنان اشراف در قرون وسطی بر سر می گذاشتند، الهام گرفته از بکتا بودند.

هنین به جای آنکه عمودی بر سر قرار گیرد، به صورت مخروطی به سمت عقب کشیده شده بود.  پارچه و نواری سیاه رنگ نیز جای پر طاووس را گرفت.

امروزه هنین نشان از زنانگی بانوانِ اشرافِ قرون وسطی دارد. در حقیقت کلاه شاهزادگان قرون وسطی برگرفته از کلاه بکتا از ملکه‌‏های مغولستان است.

مطالب دیگر :

اصلاحات و ایدئولوژی شکست‌‌‌‌‏خورده گورباچف

ماجرای دسته چوب بیس بال یک دلاری که خریدار و صاحبش را غافلگیر کرد

جنایت برداشت اعضای بدن در چین چگونه صورت می گیرد