فرهنگ و هنر

میر نوروزی، رسم تاج شاهی بر سر مردمی عامی

(Epoch Times)

در ایران قدیم میر نوروزی از مراسم مربوط به جشن نوروز بود که بیشتر جنبه سرگرمی داشت و در میان عامه مردم رایج بود. به طوری که رسم بود در ایام عید نوروز فردی عامی و از میان مردم را به عنوان پادشاه یا امیر یا حاکمی موقتی به نام میر نوروزی انتخاب می‌کردند و فرمانروایان و حاکمان محلی، برای یک یا چند روز زمام امور شهری را به عهده‌اش می‌سپردند و مردم اوامر او را رعایت کرده و لازم الاجرا می‌دانستند. پس از انقضای ایام نوروز پادشاهی او نیز به پایان می‌رسید.

حافظ شیرازی در دیوان خود به میر نوروزی و حکم او اشاره می‌کند و می‌سراید :

« سخن در پرده می‌گویم چو گل از غنچه بیرون آی / که بیش از پنج روزی نیست حکم میر نوروزی »

در قرن نوزدهم میلادی پژوهشگری فرانسوی به نام ژاک دمورگان با دیدن اجرای این آیین در منظقه کردستان، آن را برای اولین بار ثبت و ضبط کرد. نشانی از این رسم را در رمان مشهور « دن کیشوت » اثر سروانتس نیز ملاحظه می‌کنیم. قهرمان داستان را که به ظاهر سفیه و ابله است در شهری لباس شاهان می‌پوشانند که چند روزی حکومت کند و مردم اینگونه تفریح نمایند.

در مراسم میر نوروزی که در برخی متون « امیر بهاری » نیز نامیده شده است، اعیان و اشراف لباس‌های عالی و جواهرنشان، تاج مرصع، کمربند و بازو بند شاهانه، اسب و چکمه و شمشیر و خنجر و اسلحه‌های گران‌بهای خود را در اختیار امیر بهاری می‌گذاشتند. اهالی شهر هرچه اسب و زر و زیور و وسایل تزئین و تشریفات داشتند برای اجرای مراسم جشن به عنوان امانت در اختیار مسئول مراسم میر نوروزی می‌گذاشتند.

مردم به این حاکم، همچون یک حاکم واقعی احترام می‌گذارند و اوامرش را هرچه باشد اجرا می‌کنند. در این مراسم که از اولین چهارشنبه سال نو آغاز می‌شود میرنوروزی در هنگام طلوع آفتاب به تخت می‌نشیند و شخصی بااحترام و ادب همکاران حکومت چند روزه او را معرفی می‌کند و و مردم شهر هم دستورهای میر را که بسیاری از آنها در جهت فراهم ساختن شادی و نشاط و سرگرمی عموم و خنداندن طبقات مردم صادر می‌شده، به طیب خاطر اجرا می‌کردند.

قطب‌الدین صادقی، نویسنده و پژوهشگر در این خصوص در گفتگو با ایبنا می گوید پس ۱۲ ماه سی روزه، پنج روز باقی سال می‌ماند که« پنجه دزدیده » نامیده می‌شد. ایرانیان باستان، در این پنج روز به استقبال بهار می‌رفتند و یکی از آئین‌هایی که در این روزها اجرا می‌شد، « میر نوروزی » بود. کما این که ابوریحان بیرونی نیز در « آثارالباقیه » به آن اشاره کرده است.

مطالب دیگر :

فروردین، ماه هستی و آفرینش

قلمرو گسترده نوروز، از شبه قاره هند، تا شرق اروپا

شاهد عینی از برداشت زنده اعضای بدن در چین پرده برمی‌‌‏دارد؛ از بیهوشی استفاده نمی‌‌‏کنند